I Z V O R

Selo Izvor se nalazi u oblasti brdskih, podkucajskih sela, u nizu od Stubice, Popovca, Buljana, Saludovca i Gornje Mutnice, kao poslednje u ovom geografskom nizu istocnog i jugoistocnog dela opstine Paracin.
Svojim atarom se granici jos i sa teritorijom opstine Boljevac na istocnom delu. Od Paracina je udaljeno 15 kilometara iduci na istok regionalnim putem M-5 Paracin-Zajecar.
Premestanjem naselja kroz svoju dugu istoriju, Izvor se uvek nalazio na glavnim putevima kako od 1380. kada se prvi put pominje, tako i u novije vreme uz novi asvaltirani put M-5 Paracin-Zajecar.
Svoj zivot su izvorci vezivali za crkvene objekte. U XIV veku oko crkve posvecene Svetom Nikoli nice i naselje i svoj zivot osnivaju na potezu "CARINE" ( Kamenjar ), Dunav potok, Sain potok i Marin potok. U ovome delu se nalazila i vodenica. Iz tog vremena ostao je i naziv Staro selo, sto i potvrdjuje nase navode.

Na ovom delu terena suceljavali su se stari srednjovekovni putevi i to VELIKI I VIDINSKI PUT. Kasnije u XVI veku naselje se gradi uz novo-podignutu crkvu posvecenoj Svetoj Petki na nesto jugoistocnijoj lokaciji. Inace pomenuti manastir i dalje postoji na prvobitnoj lokaciji.
Oslobodjenjem ovih delova teritorije od Turaka i razvojem industrije, selo se siri i prelazi reku Grzu i obuhvata prostor oko danasnje skole, zeleznicke stanice, prodavnice i kafane. Prosirenje sela se desava paralelno sa izgradnjom zeleznicke pruge ( XX vek ) uskog koloseka Paracin-Zajecar a i asvaltnog puta na istoj relaciji samo drugom trasom. Naime, trasa zeleznicke pruge je dolazila do sela Izvora ali nije pratila trasu sadasnjeg puta prema Cestobrodici vec se vracala prema selu Klacevica i ponovo se priblizila putu tek kod sela Krivog Vira. Nazalost zahvaljujuci "mudroj" politici Tita i njegovih sledbenika sine su demontirane i poklonjene Alabaniji da bi izgradila sa njima prugu od Tirane do sadasnje Podgorice. Kako su nam se "zahvalili" na tom poklonu imali smo prilike da vidimo zadnjih 15 godina…
Prva pomena sela Izvor je 1380. godine, kao prosireni posed manastira u selu Lesju gde se prvi put i pominje izvorski put. Kasnija pominjanja ovog sela se javljaju 1427. godine do 1844. godine.
Godine 1427. u povelji Despota Stefana pominje se i Izvor sa mimiohodnom carinom kao dar manastira Lavri na Svetoj Gori. Sledeci put se pominje 1452. godine prilikom otkupa manastira Lavre u vreme Despota Djuradja Brankovica. Selo se pominje 1536. godine kao selo puno hajduka..
1718. godine Izvor je po Austrijskom popisu bilo u okviru Petruskog distrikta. Prema popisu iz 1833. godine selo ima 86 poreskih "glava" a 1835. godine se smanjuje na samo 31 poresku "glavu". Kasnije u popisu 1863. godine selo ima 176 muskih i 159 zenskih stanovnika.
U I i II svetskom ratu nekoliko desetina mestana je poginulo sirom zemlje. Kod seoskog fudbalskog igralista, zahvalni potomci su im podigli spomenik.
S obzirom na reljef-konfiguraciju terena i sastav zemljista, stanovnistvo se nekad bavilo uglavnom stocarstvom i pecenjem kreca. Pocetkom XVI veka u vreme potpunog turskog osvajanja Srbije selo dobija duznost da cuva i odrzava puteve. Mnogo kasnije, posle oslobodjenja od Turaka i razvojem industrije u Srbiji pocetkom XIX i XX veka, otvaranjem rudnika uglja i podizanjem industrijskih objekata, Fabrike cementa u Popovcu i Srpske fabrike stakla u Paracinu mnogi mestani se zaposljavaju u njima. Isto tako prolaskom trase pruge i asvaltnog puta izvorci se zaposljavaju i po drugim mestima u okolini.
Danasnje selo Izvor je savremeno selo, potpuno elektrificirano sa telefonima, asvaltnim ulicama, automobilima novim kucama i ostalim tekovinama savremenog zivota.
U selu postoji cetvororazredna osnovna skola "Branko Krsmanovic" koja je istureno odeljenje maticne skole u Donjoj Mutnici. U njoj nastavu pohadjaju 34 mala djaka i to I i III i II i IV razred u istoj ucionici.
Selo ima oko 220 kuca i oko 1.370 stanovnika. U selu ima 3 prodavnice, moderan restoran "Izvorska noc", benzinska pumpa, kovacka radnja i mnogo drugih zanatskih radnji koje su potrebni selu kao sto su stolarske, automehanicarske radnje i sl.
Inace selo je poznato i po veoma jakoj kosavi koja veoma cesto u jesen i zimu duva i do 120 km. na sat pa mastani cesto kazu da duva cak i u bunarima.
Selo ima i svoj fudbalski klub koji se veoma uspesno takmici u opstinskoj ligi. Ime kluba je ISK ( Izvorski Sportski Klub ).
Nekada je selo imalo vise vodenica od kojih danas radi samo jedna-manastirska a rukavac reke Grze koji se kretao desno od toka sadasnje reke Grze je napajao vodom vodenice cak do sela Lesja.
U selu se najcesce slave verski praznici Sveta Petka, Sveti Djordje, Sveti Nikola.
Kao retko gde u Srbiji u selu Izvoru u okviru manastira Svete Petke nadasve vredne, skromne i humane kaludjerice sestrimstva manastira Ravanice cuvaju i lece decu koja su umno i fizicki poremecena u razvoju a koje ni mnogi roditelji nisu bili spremni da cuvaju. Tu ima i napustene dece koji nikad niko ne obidje. Svi zive u Domu koji je napravljen za njihove potrebe 1961. godine. Iz postovanja prema ovim humanim zenama i prema tesko oboleloj deci, nas foto-reporter nije imao snage da snimi detalje iz njihovih teskih zivota. A verujte nam da je to strasno i videti. Zato, ako Vas neki put zivot nanese slucajno ili namerno u selo Izvor svratite do manstira Svete Petke i pomognite ove male nesrecnike i njihove negovateljice-kaludjerice. Inace svake godine 8. avgusta(Petkovica)kada je praznik Sveta Petka mnogo ljudi dodje na taj dan u manastir i na sabor i tom prilikom darivaju manastir. Svi oni koji bi zeleli da na bilo koji nacin pomognu ovoj deci mogu se obratiti direktno u manastir Mati (Majci) Irini ili na e-mail naseg foto-reportera bobanjel@ptt.yu koji ce rado pomoci u daljem kontaktu sa manastirom.

Zahvaljujemo se gospodinu Predragu Vuckovicu, direktoru Zavicajnog muzeja u Paracinu, Vesni Vuckovic, radnici Muzeja, koji su sa nasim foto-reporterom obisli selo Izvor i prikupili gradju za postavku ovog sajta na licu mesta. Isto tako zahvaljujemo se Srndakovic Aleksandru istoricaru-kustosu Zavicajnog Muzeja koji nam je pribavio podatke i istorijsku gradju sela.
Najsrdacnije se zahvaljujemo gospodinu Gajic Srbi, odborniku sela Izvor, koji nam je obezbedio ljubaznog vodica kroz selo, gospodina Markovic Dalibora. Ona nam je bio odlican vodic i jos bolji domacin tokom boravku u selu. Zahvaljujemo se njemu i njegovoj porodici kao i svim domacinima i mestanima kod kojih smo boravili i cije smo kuce slikali.